Heart Rate Variability (HRV)

Variatie in tijd tussen twee opeenvolgende hartslagen

Heart Rate Variability (HRV)

Door het meten van de HRV (hartslagvariabiliteit = de tijdsduur tussen twee harstlagen) zowel in rust als tijdens inspanning, wordt veel informatie zichtbaar over de actuele ontspanning- en gezondheidstoestand. De Heart Rate Variability (HRV) is de variatie in tijd tussen twee opeenvolgende hartslagen.

Wat zegt de Heart Rate Variability?

Het lichaam heeft een zenuwstelsel dat veel functies aanstuurt zonder dat wij daar bewust bij nadenken. Hartslag, ademhaling, ontlasting, transpireren en spijsvertering zijn daar enkele voorbeelden van. Dit zenuwstelsel heet het autonome zenuwstelsel en bestaat uit twee delen: de sympaticus en de parasympaticus.

Heart Rate Variability en de sympaticus

De sympaticus is het deel dat we kunnen vergelijken met het gaspedaal van een auto. Als de sympaticus geactiveerd wordt gaat de ademhaling sneller, de hartslag gaat omhoog, de doorbloeding stagneert en de spijsvertering staat stil. Er komt adrenaline vrij met als doel om pijn en vermoeidheid (tijdelijk) niet of minder te voelen. Vroeger was dit zinvol bij levensgevaarlijke situaties. We zagen een leeuw en werden bang. Het sympatische deel werd geactiveerd (adrenaline) waardoor wij lichamelijk fitter werden en geestelijk scherper. Zo konden wij vluchten voor de leeuw. Nu wordt de sympaticus al geactiveerd bij stress, verdriet, trauma’s en zorgen in plaats van bij levensgevaarlijke situaties. Deze oorzaken kunnen echter veel langer aanhouden waardoor het lichaam te lang geactiveerd wordt, zonder dat herstel de kans krijgt.

HRV en de parasympaticus

De parasympaticus is het deel dat we kunnen vergelijken met het rempedaal van een auto. Als de parasympaticus geactiveerd wordt, gaat de ademhaling langzamer en minder diep, de hartslag daalt, de doorbloeding komt op gang evenals de spijsvertering. De parasympaticus is belangrijk bij herstel, rust en aanvullen van energievoorraden.

Welke klachten zijn kenmerkend bij een slechte HRV?

Wanneer de balans tussen de sympaticus en de parasympaticus langdurig verstoord is, zal dat veel klachten kunnen veroorzaken. Enkele klachten: stress, vermoeidheid, concentratieproblemen, gejaagdheid, overal tegenop zien, hartkloppingen, duizeligheid.

Kun je de HRV bewust beïnvloeden?

Als de HRV inderdaad aangeeft dat de balans tussen het gaspedaal en het rempedaal een disbalans is geworden dan is het mogelijk om met gerichte (cardio) training en ademoefeningen deze te corrigeren. Bij veel oefening/training zal het lichaam de goede balans weer oppakken.

Welke mensen hebben baat bij trainen middels de HRV?

Bij veel mensen met burn-out, fibromyalgie, ME of het chronische vermoeidheidssyndroom zien we dat de sympaticus overuren draait en dat de parasympaticus nauwelijks actief is. Het gaspedaal wordt continu ingetrapt en het lichaam krijgt geen gelegenheid zich te herstellen. Dit is een puur lichamelijke reactie op (psychologische) stress, verdriet of trauma’s. Deze reactie kan worden afgeleid uit de HRV en die is meetbaar. Daarnaast vallen mensen niet af omdat het verkeerde verbrandingssysteem actief is.

Samenvattend

Een hart in rust geeft een schat aan informatie. Er kan worden afgeleid hoe ‘rustig’ iemand daadwerkelijk is. Door het meten van de HRV zowel in rust als tijdens inspanning, is er veel informatie over de actuele fitheid- en de gezondheidstoestand beschikbaar.

Testen, advies en begeleiding 

Bij Yoga & Coach maken we gebruik van de EnergyControl inspannings- en rust test, welke onder andere hartfrequentie, ademhalingsfrequentie en ademhalingssignaal meet. Met de uitslag kan direct aan de slag worden gegaan met advies, de app en begeleiding om de conditie, ontspanning en ademhaling te verbeteren. Afhankelijk van de wensen kan er ook een inspanningstest afgenomen worden en een hardloopschema worden gemaakt.