Heart Rate Variability (HRV)

Heart Rate Variability (HRV)

De HRV kun je meten door middel van een eenvoudige hartslagband en software in de vorm van een app, die behalve je hartslag ook je ademhaling meet én inzichtelijk maakt. Hieruit kun je direct afleiden hoe ‘rustig’ je daadwerkelijk bent. En zo direct invloed op je ontspannings-level uitoefenen door eenvoudige ademtherapie en bijbehorende mindset. Door het meten van je HRV (hartslagvariabiliteit = de tijdsduur tussen twee harstlagen) zowel in rust als tijdens inspanning, krijg je veel informatie over jouw actuele ontspanning- en gezondheidstoestand.De Heart Rate Variability (HRV) is de variatie in tijd tussen twee opeenvolgende hartslagen.

Wat zegt de Heart Rate Variability?

Het lichaam heeft een zenuwstelsel dat veel functies aanstuurt zonder dat wij daar bewust bij nadenken. Hartslag, ademhaling, ontlasting, transpireren en spijsvertering zijn daar enkele voorbeelden van. Dit zenuwstelsel heet het autonome zenuwstelsel en bestaat uit twee delen: de sympaticus en de parasympaticus.

Heart Rate Variability en sympaticus

De sympaticus is het deel dat we kunnen vergelijken met het gaspedaal van een auto. Als de sympaticus geactiveerd wordt gaat de ademhaling sneller, de hartslag gaat omhoog, de doorbloeding stagneert en de spijsvertering staat stil. Er komt adrenaline vrij met als doel om pijn en vermoeidheid (tijdelijk) niet of minder te voelen. Vroeger was dit zinvol bij levensgevaarlijke situaties. We zagen een leeuw en werden bang. Het sympatische deel werd geactiveerd (adrenaline) waardoor wij lichamelijk fitter werden en geestelijk scherper. Zo konden wij vluchten voor de leeuw. Tot het gevaar weg was en wij zittend aan een beek van de schrik bijkwamen en het parasympatische deel weer activeerden. Nu wordt de sympaticus geactiveerd bij stress, verdriet, trauma’s en zorgen in plaats van bij levensgevaarlijke situaties. Deze oorzaken kunnen echter veel langer aanhouden waardoor het lichaam te lang geactiveerd wordt, zonder dat herstel de kans krijgt.

HRV en parasympaticus

De parasympaticus is het deel dat we kunnen vergelijken met het rempedaal van een auto. Als de parasympaticus geactiveerd wordt, gaat de ademhaling langzamer en minder diep, de hartslag daalt, de doorbloeding komt op gang evenals de spijsvertering. De parasympaticus is belangrijk bij herstel, rust en aanvullen van energievoorraden.

Welke klachten zijn kenmerkend bij een slechte HRV?

Als de balans tussen de sympaticus en de parasympaticus langdurig verstoord is, zal dat veel klachten kunnen veroorzaken. Enkele klachten: stress, vermoeidheid, concentratieproblemen, gejaagdheid, overal tegenop zien, hartkloppingen, duizeligheid.

Kun je de HRV bewust beïnvloeden?

Als de HRV inderdaad aangeeft dat de balans tussen het gaspedaal en het rempedaal een disbalans is geworden, dan kun je met gerichte (cardio)training en ademoefeningen deze corrigeren. Bij veel oefening/training zal het lichaam de goede balans weer oppakken.

Welke mensen hebben baat bij trainen middels de HRV?

Bij veel mensen met burn-out, fibromyalgie, ME of het chronische vermoeidheidssyndroom zien we dat de sympaticus overuren draait en dat de parasympaticus nauwelijks actief is. Het gaspedaal wordt continu ingetrapt en het lichaam krijgt geen gelegenheid zich te herstellen. Dit is een puur lichamelijke reactie op (psychologische) stress, verdriet of trauma’s. Deze reactie kun je afleiden uit de HRV en die is meetbaar. Bij mensen die een of meerdere oncologische behandeling(en) hebben ondergaan zien we ook dat de sympaticus overuren draait. Dit wordt veroorzaakt door de ziekte zelf, maar ook het gebruik van medicatie. Het lichaam is continu uit balans en krijgt geen kans om zich te herstellen, middels de HRV kunnen we dit in kaart brengen. 
Bij diabetes en obesitas patiënten is de sympaticus dusdanig geactiveerd dat de spijsvertering stagneert. Mede hierdoor is de suikerverbranding continu actief, waardoor energievoorraden opraken en niet voldoende aangevuld kunnen worden. Daarnaast vallen mensen niet af omdat het verkeerde verbrandingssysteem actief is.

Samenvattend

Een hart in rust geeft een schat aan informatie. Je kunt eruit afleiden hoe ‘rustig’ je daadwerkelijk bent. Door het meten van de HRV (hartslagvariabiliteit = de tijdsduur tussen twee harstlagen) zowel in rust als tijdens inspanning, krijg je veel informatie over jouw actuele fitheid- en de gezondheidstoestand.

In ons huidige drukke en jachtige bestaan is onze ademhaling vaak ontregeld geraakt. Wij ademen veelal te snel en/of te diep, zelfs wanneer we geen inspanning leveren. Op het eerste gezicht lijkt dit onschuldig, maar dat is het niet. De ademhaling dient de mate van inspanning te weerspiegelen. Als je rustig op een stoel zit, heb je voldoende aan 6 tot 8 ademhalingen per minuut. Lever je een (forse) inspanning dat kan dit oplopen tot wel 60 ademhalingen per minuut.

Het komt vaak voor dat we in rust een te hoge ademfrequentie hebben. Hierdoor krijgt het lichaam, via de hersenen een signaal, en reageert daarop alsof het een lichamelijke inspanning aan het leveren is. De ademhaling versnelt en de hartslag verhoogt. Zittend op een stoel ben je dus eigenlijk met een hardloopwedstrijd bezig… Je raakt vermoeid en uitgeput en je kunt allerlei lichamelijke klachten ervaren. Je zit constant in de ‘suikerverbranding’, waardoor dit potje nagenoeg leeg is als je daadwerkelijk een sportieve prestatie wil leveren.Je kunt door de HRV te meten, erachter komen of je roofbouw pleegt op je lichaam. Daarna kun je door middel van (adem)oefeningen en gedoseerd trainen in de juiste zones ervoor zorgen dat de HRV-waarden verbeteren. Daarmee zullen veel lichamelijke klachten verminderen of verdwijnen.

Bij Yoga & Coach maken we momenteel gebruik van de EnergyControl test, welke onder andere hartfrequentie, HRT, HRV, ademhalingsfrequentie en ademhalingssignaal meet. Deze meetmomenten worden in rust afgenomen. In een rustmeting wordt zittend op een stoel uitgevoerd, waarbij een je speciale hartslagband draagt die de nodige gegevens meet en registreert. Met speciale software worden de metingen geanalyseerd en zichtbaar gemaakt. Met de uitslag kun je vervolgens direct aan de slag om verbetering te boeken. Afhankelijk van de klachten en wensen van de klant kan er ook een inspanningstest afgenomen worden.